Nasi Partnerzy

  • image
  • image
  • image
BK

Bello Giardino

Zamów meble na najwyższym poziomie

planty krakowskie 2Planty krakowskie

Planty powstały na miejscu fortyfikacji otaczających miasto: murów obronnych oraz położonej na ich przedpolu fosy i wałów ziemnych. Był to grząski, zaniedbany teren pełniący rolę śmietniska i ujścia ścieków. W 1820 podjęto decyzję o utworzeniu "ogrodów miejskich" na miejscu wyburzonych na początku XIX w. murów (stąd nazwa Planty – odsplantowania, czyli wyrównania rumowisk, bardzo długo jednak krakowianie używali nazwy Plantacye lub Plantacje[2]). Głównym inicjatorem tej idei, twórcą pomiarów i planów był Feliks Radwański. Po jego śmierci w 1826 r. kierownictwo robót objął Florian Straszewski, który w 1830 r. założył fundację z przeznaczeniem na utrzymanie Plant.

Początkowe prace polegały na niwelacji terenu, zasypaniu fosy nawiezioną ziemią itp. W obrębie tworzonego parku pozostał Barbakan. W kolejnym etapie przystąpiono do obsadzania terenu drzewami (głównie kasztanowce, także klony, lipy, jesiony, topole, pojedyncze egzemplarze drzew egzotycznych) i krzewami, zakładania trawników i kwietników oraz wyznaczania alejek i placów zabaw.

Od roku 1827 Planty objęły pierścieniem także wawelskie wzgórze, na którego południowych stokach posadzono drzewa brzoskwiniowe i urządzono winnice, zlikwidowane w latach 50. XIX wieku w związku z podjęciem przez armię austriacką prac mających przekształcić wzgórze w cytadelę i koszary.

W późniejszych latach powstawały m.in. kioski i pawilon koncertowy. Prowadzono zwykłe prace pielęgnacyjne, zajmowali się nimi ogrodnicy zwani plantowymi. Zgodnie z regulaminem ustanowionym przez władze miejskie w 1879, planty podzielone były na dziewięć rewirów podlegających opiece dziewięciu plantowym. Funkcjonowali oni do połowy XX w.

Planty stały się miejscem spacerów, spotkań towarzyskich, a nawet uroczystości narodowych. W 1871 r. utworzono Komisję Plantacyjną, która zajęła się uporządkowaniem Plant i stałą nad nimi opieką. Z jej inicjatywy rozpoczęto ozdabiać park pomnikami. W 1919 roku przed Collegium Novum posadzono Dąb Wolności. U wylotu ul. Lubicz stał natomiast przed II wojną światową pamiątkowy wiąz posadzony ponoć przez samego Tadeusza Kościuszkę[3].

planty Krakowskie 1Podczas II wojny światowej doszło do znacznej dewastacji parku – Niemcy wycięli krzewy i zrabowali "na cele wojenne" metalowe ogrodzenie oddzielające aleje spacerowe od zieleni. W okresie powojennym ograniczano się tylko do zapobiegania dalszej degradacji Plant. Decyzję o ich rewitalizacji, według projektu prof. Janusza Bogdanowskiego, podjęto w 1989 r. W ciągu kilkunastu lat renowacji Plant przywrócono małą architekturę – stylowe lampy, ogrodzenia, ławki; za pomocą kamiennych murków zarysowano dawny przebieg murów obronnych oraz rozmieszczenie baszt i bram miejskich.

Planty podzielono na 8 ogrodów:

  • Wawel – w okolicach Wawelu – od ul. Franciszkańskiej do ul. Powiśle

  • Uniwersytet – w okolicach Uniwersytetu Jagiellońskiego – od ul. Franciszkańskiej do ul. Szewskiej

  • Pałac Sztuki – w okolicach Pałacu Sztuki – od ul. Szewskiej do ul. Sławkowskiej

  • Florianka – naprzeciw dawnego gmachu "Florianki"

  • Barbakan – w okolicach Barbakanu

  • Dworzec – w okolicach Dworca Głównego

  • Gródek – od ul. Mikołajskiej do ul. Siennej

  • Stradom – w okolicach Stradomia – od ul. Siennej do ul. Stradomskiej

Na terenie Plant lub w ich bardzo bliskim sąsiedztwie znajdują się następujące zabytkowe obiekty:

  • Barbakan

  • Brama Floriańska

  • Baszta Pasamoników

  • Baszta Stolarzy

  • Baszta Cieśli

  • Pałac Sztuki

  • Filharmonia

  • Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie

  • Gmach Akademii Muzycznej w Krakowie

  • Kościół św. Krzyża w Krakowie

  • Kościół oo. Reformatów

  • Kościół oo. Dominikanów

  • Kościół oo. Franciszkanów

  • Pałac Biskupi

  • Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego

  • Collegium Witkowskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego

  • Wawel

 Źródło:

Wikipedia 

Bibliografia

  • Torowska Joanna, Planty krakowskie: przewodnik dla nauczycieli, Kraków 2003, ISBN 83-88618-39-3

  • Franciszek Klein, Planty Krakowskie. Krakow: Wydawn. Tow. Ochrony Piękności Miasta Krakowa i Okolicy, 1914

  • Barbara Stępniewska Ogrody Krakowa, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1977

Zaufali nam

MWSE bsr lasy
LMR MONT razem
solo szkola Walczak

Certyfikaty

  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image

Warto przeczytać...

  • kształtowanie terenu
  • schody w ogrodzie
  • Łonet