Nasi Partnerzy

  • image
  • image
  • image
BK

Bello Giardino

Zamów meble na najwyższym poziomie

ogródy małopolskiOGRODY I PARKI MAŁOPOLSKI

Nadwiślański Park Etnograficzny 

Nazwa powstałego w 1968 r. we wsi Wygiełzów w gminie Babice (powiat chrzanowski) skansenu, w którym zgromadzono i udostępniono do zwiedzania przykłady budownictwa drewnianego charakterystycznego dla Zachodniej Małopolski.

Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie położony jest u stóp wzgórza Lipowiec, na którym zachowały się ruiny zamku o tej samej nazwie. Do końca 2006 r. Skansen i ruiny zamku Lipowiec znajdowały się pod zarządem Muzeum w Chrzanowie, a od 1 stycznia 2007 r. weszły w skład nowo utworzonej instytucji pod nazwą Muzeum - Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i Zamek Lipowiec. 31 grudnia 2011 r., decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Muzeum zostało wpisane pod pozycją 104 do Państwowego Rejestru Muzeów.

W 2012 roku na terenie skansenu znajdowało się 25 obiektów:

  1. Dom z Chrzanowa z 1804 r., typowy dla podmiejskiej architektury małomiasteczkowej. W izbie kuchennej ekspozycja garncarska ukazująca warunki życia i pracy rodzinny garncarza w I. poł. XX w.

  2. Dom z Alwerni z 1825 r., typowy dla małomiasteczkowej zabudowy rynkowej.

  3. Karczma, rekonstrukcja karczmy z Minogi z poł. XIX w.

  4. Studnia z Aleksandrowic z II. poł. XIX w.

  5. Spichlerz dworski jednokondygnacyjny z Kościelca z 1798 r. do magazynowania ziarna, mąki, kaszy i grochu. We wnętrzu spichlerza znajdują się sprzęty i narzędzia charakterystyczne dla tradycyjnej gospodarki chłopskiej: radło, pług, kolca do pługa, grabie, widły, sprzęt do transportu - tracz, stępa, "lada" do cięcia liści, przetaki, wagi do słomy i siana, beczki na kapustę, szatkownica, pojemniki na ziarno (beczki ze słomy i beczki dłubane, skrzynie klepkowe - sąsieki).

  6. Chałupa modrzewiowa sołtysa M.Marchewki z Przegini Duchownej z 1862 r. z oryginalnym wyposażeniem wnętrza.

  7. Spichlerz z Giebułtowa z I. poł. XIX w. z gospodarstwa folwarcznego Sióstr Wizytek.

  8. Olejarnia z Dąbrowy Szlacheckiej z II. poł. XIX w., przebudowana w 1902 r., z oryginalnymi narzędziami do wyrobu oleju.

  9. Kuźnia z Liszek z II. poł. XIX w., z dachem z otworami dymnikowymi i okapem nad wejściem.

  10. Chałupa rodziny Drzyżdrzyków z Podolsza z 1862 r., średniozamożna z wystawą "Święcone w domu wójta" i "Dawny sprzęt gospodarstwa domowego", w komorze znajduje się piec chlebowy i narzędzia do wypieku chleba: dzieża, pomietło, pociosek, łopata, foremki do kształtowania chleba. W izbie kuchennej znajduje się zestaw narzędzi do prania, prasowania i maglowania.

  11. Stodoła ośmioboczna z Przeciszowa z II. poł. XIX w. Dodatkową atrakcją są eksponaty, które mogą posłużyć się zwiedzający: cepy, żarna, stępa.

  12. Chałupa z Przeciszowa z 1837 r. z wystawą "W szkole naszych dziadków" i ze sprzętami do obróbki lnu i warsztat wikliniarski.

  13. Stodoła ośmioboczna z Kaszowa z poł. XIX w.

  14. Chlewik z Kaszowa.

  15. Chałupa z Płazy z końca XIX w., biedniacka, w której znajduje się gospodarstwo zielarki i warsztat do szycia koszyków z korzenia sosny.

  16. Chałupa z Rozkochowa z 1813 r., stanowiąca zagrodę jednobudynkową, łączącą wspólnym dachem część mieszkalną i stajnię. W chałupie eksponowany jest warsztat do lania świec.

  17. Stodoła ośmioboczna plebańska z Regulic z poł. XIX w.

  18. Młyn z Sadek z drugiej połowy XIX wieku z izbą kurną.

  19. Zagroda okołowa ze Staniątek z 1855 r., w kształcie czworoboku z zamkniętym dziedzińcem w środku. We wnętrzu znajduje się sprzęt do połowu ryb, prasa do wyrobu grzebieni z rogów, narzędzia do skręcania sznurów. Znajduje się też wystawa "Wesele krakowskie".

  20. Stodoła ze Staniątek z II. poł. XIX w.

  21. Kościół z Ryczowa z pocz. XVII w. o konstrukcji zrębowej, w typie budowli gotyckiej, z oryginalnym wyposażeniem, polichromia stropów i ścian z lat 30. XX w. Co roku na przełomie sierpnia i września w drewnianym kościółku odbywa się Festiwal Muzyki Kameralnej i Organowej.

  22. Dzwonnica alarmowa z Nowej Góry z 1778 r.

  23. Dwór z Drogini z 1730 r. zamożnej rodziny szlacheckiej - jest to największy obiekt w skansenie. W części muzealnej wystawa "Mieszkanie zamożnej rodziny szlacheckiej. Ekspozycja obejmuje pięć sal: salon, pokój pani, pokój rezydentki, sypialnie, gabinet pana.

Ponadto w skansenie znajdują się:

  • ule kłodowe wykonane z pni grubych drzew, powszechne w rejonie nadwiślańskim,

  • dzwonek na Anioł Pański z Rozkochowa z II. poł. XIX w.,

  • Krzyż Bożej Męki z Luborzycy k. Krakowa z II. poł. XIX w.

  • amfiteatr o łącznej powierzchni 730 m2, widownia może pomieścić ok. 500 osób.

  • Dom z Alwerni

  • Studnia z Aleksandrowic

Park Miejski w Krzeszowicach

XIX-wieczny park Potockich położony w zachodniej części Krzeszowic, w pobliżu ulicy Ogrodowej na terenie parku stoi pałac Potockich oraz tzw. Stary Pałac.

220px-Zespół_pałacowy_Potockich-_pałac_(tzw._nowy),_Krzeszowice,_A-643_M_05.jpg

Park w tle pałac Potockich w Krzeszowicach

Park założony przez Adama Potockiego w 1849, z cechami typowego parku angielskiego, zaplanowany tak by z okna pałacu można było widać zamek Tenczyn. Zajmuje teren 12, 43 ha. Stanowi bogate arboretum, rośnie w nim ponad 1500 drzew różnych gatunków pochodzenia krajowego i egzotycznego, w tym kilkadziesiąt szpilkowych. Główny akcent parkowi nadają dwie wydłużone polany widokowe, opadające łagodnie ze stoków wzgórza. Na jego terenie znajduje się 25 pomników przyrody z datą powołania 9 listopada 1967 (3 buki zwyczajne, 2 jesion wyniosły, 4 lipy wielkolistne, 2 topole czarne, miłorząb japoński, dąb szypułkowy, 5 platanów klonolistnych, klon polny, jarząb Mougeota, leszczyna pośrednia, tulipanowiec amerykański, dąb błotny i lipa drobnolistna).

Park został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego.


240px-Świdnik_(limanowski)_-_park_dworski.jpg

 Park dworski w Świdniku

Park dworski znajdujący się w Świdniku, w gminie Łukowica, w powiecie limanowskim, w Polsce.

W 1752 Rogowski - dziedzic w Świdniku rozpoczął budowę dworu, który zachował się do czasów obecnych wraz z otaczającym go parkiem. W 1620 chłopi z Łącka, Ochotnicy i Kamienicy dokonali napadu na okoliczne dwory w tym też na świdnicki dwór i tamtejszy zbór ariański (Braci Polskich) i według tradycji kaplica dworska w parku wzniesiona została na zbiorowym grobie pomordowanych arian. W parku dworskim - zagłębienie otoczone półkolem starymi lipami - znajdują się pozostałości zbudowanego w XVI w. przez Marcina Rogowskiego zboru ariańskiego.

Obiekt został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego.

Oprócz zabytkowego parku obok znajduje się dwór drewniany z cmentarzem ariańskim, który jako osobny obiekt, też został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego.


Park utrzymany niegdyś w stylu angielskim znajduje się w centralnej części miasta. W północno-zachodniej części parku znajduje się pałac Bobrowskich (tzw. Zamek Andrychowski) oraz budynek dawnej dworskiej wozowni. W zachodniej części parku znajduje się kościół pw. św. Macieja.
W części wschodniej parku znajduje się duży staw z okrągłą wysepką (tzw. Ptasia Wyspa). W ostatnich latach park został poddany programowi rewitalizacji (w trakcie realizacji - do 2013).

Przyroda parku

250px-Zuraw_Koroniasty_Andrychow.jpg

Żuraw Koroniasty sfotografowany w Parku Miejskim w Andrychowie

Drzewostan parku w znacznej części stanowią ok. 150-letnie drzewa liściaste. Dodatkowo rosną tu drzewa i krzewy nasadzone w okresie późniejszym. Wiele drzew poddano zabiegom pielęgnacyjnym (m.in. konieczność założenia wzmocnień mechanicznych). Drzewostan parku obejmuje cenne gatunkowo drzewa i krzewów zarówno rodzime jak i obce, m.in.: platan, miłorząb, dąb, lipa.
W parku znajdują się trzy drzewa będące pomnikami przyrody:

  • lipa drobnolistna (Tilia cordata) dwupniowa o obwodzie 226 i 297 cm, wysokość 25 m, średnica korony 10 m,

  • dąb szypułkowy (Quercus robur) o obwodzie 399 cm, wysokość 24 m, średnica korony 15 m,

  • platan klonolistny (Platanus xhispacica) 509 cm, wysokość 25 m, średnica korony 20 m.

Przyrodę parku wzbogacają oryginalne okazy ptactwa wodnego (ok. 30 gatunków). Ptaki mają zapewnione właściwe warunki (zimowanie, żerowisko itp.). Gatunki ptactwa wodnego występujące na terenie stawu: bernikla kanadyjska, bernikla białolica,bernikla rdzawoszyja, cyraneczka bajkalska, emu, gęgawa, gęsiówka egipska, gęś kubańska, gęś tybetańska, grzywienka,hełmiatka, hełmiatka różowodzioba, kaczka szmaragdowa, kapodziób, karolinka, kazarka rdzawa, łabędź niemy, łabędź czarny,magelanka zmienna, mandarynka, mandarynka biała, ohar, rożeniec, rożeniec białolicy, srebrzanka modrodzioba, śnieżyca cesarska, śnieżyca mała, świstun chilijski, świstun amerykański, żuraw koroniasty.

Infrastruktura 

W parku znajdują się obiekty gastronomiczne (kawiarnia Oaza, Pub, Klub pod Basztą itp.) oraz obiekty małej architektury (plac zabaw, ławeczki, fontanny, drewniane rzeźby, itp).

Stan prawny

 Park Miejski w Andrychowie został objęty ochroną konserwatorską zgodnie z decyzją nr KI.IV-5340/7/87 z dn. 8.06.1987 r. – nr rej. A-504 obejmującą dobra kultury “Pałac klasycystyczny z I poł. XIX w. Pozostałość pałacowa parku ze stawem”.

 

 

 240px-Tarnów,_Park_Strzelecki.jpg

Park Strzelecki w Tarnowie 

Ogród Strzelecki, w okresie PRL Park im. 1 Maja) – park położony w obrębie ulic: Słowackiego, Piłsudskiego, Romanowicza i Nowy Świat.

Powstanie parku związane było z utworzeniem tarnowskiego Towarzystwa Strzeleckiego. Założony został w 1866 roku na miejscu dawnego folwarku Zawale-Dyksonówka według projektu Antoniego Schmidta. Teren został zagospodarowany w duchu modernizmu. Przy bramie od strony ulicy Słowackiego (wówczas Kurkowej) wzniesiono neogotycki budynek strzelnicy. W latach 2005-2010 obiekt był własnością bractwa kurkowego, które planowało zagospodarować go na swoją siedzibę. Plany te nie zostały jednak zrealizowane. Od 2013 r. w budynku mieści się siedziba Galerii Miejskiej BWA. Wcześniej działała w nim także m.in. biblioteka ZNP (lata 80. XX w.).

W 1911 roku na głównym klombie od strony ul. Piłsudskiego (wówczas Seminaryjskiej ) ustawiona została fontanna. Rok później część gospodarczą parku zamieniono na ogród jordanowski. W 1928 roku na środku parkowego stawu wzniesiono Mauzoleum generała Józefa Bema według projektu Adolfa Szyszko-Bohusza, w którym rok później złożono sprowadzone z Syrii prochy generała.

 

Park wiejski w Zielonkach 

Park położony jest w rejonie tzw. Marszowca; jest to część południowa Gminy Zielonki (a na wschód od samych Zielonek), przy granicy z Krakowem. Jego powierzchnia wynosi 2 ha 54 a.
Pierwotnie na terenie na którym obecnie jest lokalizowany park znajdowała się cegielnia, która wydobywała surowce naturalne. Zakład ten eksploatował złoża surowców ilastych. Główną bazą surowca były iły mioceńskie oraz lessy i piaski czwartorzędowe, które zalegały w nakładzie. Cegielnia ta powstała około 1900 roku. Eksploatacja trwała do 1997, a ponieważ stosowano tutaj metodę odkrywkową, to w wyniku wydobywania surowców powstały wyrobiska które po pewnym czasie wypełniły się wodą. Część osób twierdziło że przyczyniła się do tego góra, która znajdowała się w rejonie Marszowca. Góra ta była bardzo nawodniona i z tego właśnie terenu wody podskórne spływały w dół i wypełniły powstałe wyrobiska. Początkowo mieszkańcy Zielonek uważali że woda ta posiada specyficzne właściwości zdrowotne i kąpali się w niej, z czasem jednak wyrobiska te częściowo zarosły zielenią i przekształciły się w stawy, ale nadal stanowiły dla tutejszych mieszkańców teren rekreacji przez lata.

W międzyczasie – na przełomie lat 60. i 70. – miasto Kraków wykorzystało wyrobiska, a zwłaszcza pierwsze z dostępem do drogi jako wysypisko śmieci, które następnie zasypano kilkumetrowa warstwą ziemi i gruzu.

W 1993 roku uchwalono Miejscowy Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego dla Gminy Zielonki i w początkowym zamierzeniu projektanta tego planu było wykorzystanie terenu dawnej cegielni oraz wysypiska śmieci jako element scalający Park Krajobrazowy Dolinki Krakowskie w Zielonkach z Krakowem, a dokładnie z Doliną Prądnika. Jednak pomysł ten spotkał się z wyraźnym sprzeciwem ludności i na skutek nacisków lokalnych społeczności, przerwano planowany pas zieleni i w części tego miejsca pojawiły się tereny o charakterze budowlanym. W tej sytuacji trudno było sprecyzować przeznaczenie pozostałej części terenu, gdyż znajdowały się tutaj zarówno stawy jak i częściowo zasypane wyrobiska, a nie mogły być one też w całości wykorzystane jako tereny budowlane ze względów technicznych, gdyż tereny te były terenami nasypowymi o kilkunastometrowej warstwie nasypowej. Ostatecznie ten obszar gry inwestycyjnej, zaliczono po raz pierwszy do obszarów które umożliwiały lokalizację zieleni publicznej. W roku 1998 Rada Gminy zdecydowała o przeznaczeniu działki gminnej obejmującej część terenu dawnej cegielni a dokładnie wysypiska pod inwestycję "Park Wiejski w Zielonkach", a pozostała cześć terenu cegielni została sprzedana przez Zakład Ceramiki prywatnym osobom.

Koncepcja parku

Pierwotna koncepcja inwestycji "Parku wiejskiego" z 1998, zakładała że od strony północnej granicę Parku stanowić będzie droga wojewódzka Zielonki – Bibice. Od tej strony planowało się parking dla samochodów oraz budynek toalet publicznych i szatni dla kortów tenisowych. Korty umiejscowione w tym rejonie to dwa pola do gry oraz niewielkie trybuny i ściana treningowa. Obok planowany był plac zabaw dla dzieci i altana. Dalszą część Parku miała stanowić przestrzeń małego "błonia" i staw z roślinnością wodną. Nad węższą częścią stawu planowano mostek ciągu pieszego o charakterze komunikacyjnym łączący osiedle z resztą wsi. Nawierzchnia tego ciągu miała być nawierzchnią asfaltową dla rozróżnienia od ciągów o charakterze rekreacyjnym, dla których planowano nawierzchnie z kostki brukowej. W południowej stronie Parku planowano stworzenie ogródka skalnego z charakterystycznymi dla tego terenu skałkami wapiennymi i naturalną roślinnością lokalna oraz ogród wrzosowiskowy. Całość założenia miała być obsadzona zielenią wysoką liściastą z akcentami drzew szpilkowych. Nie planowano ogrodzenia Parku z wyjątkiem terenu kortów i placu zabaw dla dzieci. Jednak projekt ten nie został zrealizowany.

We wrześniu 2006 roku został sporządzony nowy projekt "Parku" przez architekta Miłosza Łuckiego. Zgodnie z projektem zagospodarowania tego terenu obszar został podzielony na kwadratowe kwartały, wzdłuż których poprowadzono podstawowe żwirowe ścieżki piesze. Niezależnie od tego wytyczono dwie ścieżki o nieregularnym kształcie okalające cały teren. W te podstawowe osie kompozycyjno-komunikacyjne wpisano elementy funkcjonalne oraz zieleń. Jeżeli chodzi o rozwiązania funkcjonalne, to przyjęto zasadę że dwie najdłuższe ścieżki są głównymi ciągami spacerowymi. Mają one charakter alei, podkreślony drzewami nasadzonymi w szpalerze oraz zdublowaniem ścieżek. Pomiędzy nimi w osobnych kwartałach znajdują się: boisko do siatkówki i koszykówki, plac zabaw dla dzieci oraz pagórek, będący akcentem krajobrazowym – punktem widokowym lub w zimie górką saneczkową dla dzieci.

Sądecki Park Etnograficzny w NowymSączu 

Skansen regionalny prezentujący architekturę drewnianą i tradycyjną kulturę ludową historycznej Sądecczyzny. Region ten obejmuje cztery grupy etnograficzne: Lachów Sądeckich, zachodnią część Pogórzan, Górali Sądeckich i Łemków Nadpopradzkich.

220px-Miasteczko_galicyjskie.jpg

Ratusz

Teren parku

250px-Skansen_Nowy_Sącz_kościół_z_Łososiny_Dolnej2_p.jpg

Kościół rzymskokatolicki z Łososiny Dolnej

Na ok. 20 hektarowym obszarze parku znajduje się 68 obiektów, zgrupowanych w kilkunastu zespołach. Jest to 9 wielobudynkowych zagród chłopskich, 4 zagrody jednobudynkowe, XVII-wieczny dwór szlachecki, folwark dworski, XVIII-wieczna cerkiew łemkowska, fragment osady Cyganów Karpackich, luźno stojące budynki przemysłu wiejskiego (kuźnia, olejarnia, wiatrak itp.), mała architektura (kapliczki, krzyże przydrożne, studnie, pasieki, suszarnie owoców itp.) W większości obiektów znajduje się stała ekspozycja wnętrz mieszkalnych, gospodarczych i przemysłowych, zróżnicowanych chronologicznie, majątkowo i społecznie. Odtworzone zostały stare, wiejskie warsztaty rzemieślnicze. Wiedzę o kulturze regionu wzbogacają ponadto tematyczne wystawy etnograficzne: „Izba weselna” i wystawa maziarstwa łemkowskiego. Ekspozycje wnętrz obejmują łącznie 58 pomieszczeń. Charakter tradycyjny ma również zieleń i całe otoczenie zagród

200px-SPE_pogorzanie_chalupa_biedniacka.jpg

Biedniacka chałupa Pogórzan w Sądeckim Parku Etnograficznym

200px-Skansen_w_Nowym_Saczu,_wozownia_Lipnica_Wielka_14._08.08_p.jpg

Wozownia z Lipnicy Wielkiej

  

200px-Skansen_w_Nowym_Saczu,_dwor_szlachecki_Rdzawa_14.08.08_p.jpg

Dwór szlachecki z Rdzawej od frontu

Miasteczko Galicyjskie

 Miasteczko Galicyjskie zlokalizowane jest na terenie osiedla Piątkowa w Nowym Sączu, docelowo stanowi główne wejście do Sądeckiego Parku Etnograficznego].Sektor Sądeckiego Parku Etnograficznego „Miasteczko Galicyjskie” jest rekonstrukcją galicyjskiej, małomiasteczkowej zabudowy z przełomu XIX i XX wieku. Miasteczko Galicyjskie, w odróżnieniu od pozostałych części Sądeckiego Parku Etnograficznego, stanowi przede wszystkim zaplecze konferencyjne, hotelowe, gastronomiczne, handlowe, a także wystawiennicze dla istniejącego muzeum skansenowskiego, gdzie znajdują się oryginalne obiekty przeniesione z różnych stron Sądecczyzny

Budowa budynków została ukończona na przełomie marca i kwietnia 2011 roku, a oficjalna inauguracja odbyła się 2 maja 2011 roku

Obiekty

W Miasteczku Galicyjskim znajduje się 20 obiektów (rekonstrukcji). Budowę wszystkich obiektów zakończono 2 maja 2011 roku.

Obiekty w Miasteczku Galicyjskim obejmują:

  • ratusz – wzorowany na niezrealizowanym projekcie ratusza starosądeckiego; jego zewnętrzny kształt wykonany został wg archiwalnych rysunków; w ratuszu znajdują się m.in. sala konferencyjna, czytelnia, pokoje gościnne i galeria obrazów

  • atelier fotografa i pracownia zegarmistrza – rekonstrukcja niezachowanego budynku ze Starego Sącza; był to drewniany, a następnie otynkowany dom mieszczański, wybudowany w połowie XIX wieku, rozebrany w 2003 roku; jego czterospadowy dach był chroniony gontem; w budynku znajduje się dawny zakład zegarmistrzowski oraz atelier fotograficzny

  • dwór szlachecki z Łososiny Górnej – mieści się w nim Biblioteka Specjalistyczna przy Muzeum Okręgowym

  • pracownia garncarza – wzorowana na zachowanym budynku ze Starego Sącza

  • replika budynku Ochotniczej Straży Pożarnej z Lipinek k/Gorlic – wieżyczka do suszenia węży jest wzorowana na remizie z Biegonic; „oryginał” postawiono w Lipinkach już po I wojnie światowej; obecnie znajduje się w skansenie w Sanoku

  • kapliczka Św. Floriana – wzorowana na kapliczce z Zakliczyna

  • rekonstrukcja żydowskiej karczmy – serwuje się w niej tradycyjne potrawy narodów, które zamieszkiwały dawne Austro-Węgry

  • recepcja – urządzona w rekonstrukcji nowosądeckiego budynku mieszkalnego, drewnianego, rozebranego w latach 1971/72

  • rekonstrukcja niezachowanego budynku z Krościenka n/Dunajcem – rozebranego pod koniec XX wieku; wnętrze urządzone w stylu dawnego lombardu, można w nim kupić pamiątki ze skansenu

  • sklep i warsztat sznycerza – na podstawie zachowanego budynku w Krościenku

  • tzw. „Galeria Paszyńska” – w galerii urządzono wystawy malarstwa na szkle oraz współczesnej rzeźby ludowej; w sieni odbywają się pokazy amatorskich artystów, m.in. z ośrodka sztuki ludowej w Paszynie; budynek jest repliką budynku z Krościenka

  • rekonstrukcja niezachowanego budynku z Lanckorony – w budynku odtworzono wygląd dawnej apteki i wyposażenie gabinetu dentystycznego

  • replika niezachowanego budynku z Czchowa – w którym urządzono pracownię krawiecką oraz mieszkanie

  • Cukiernia Lwowska” – replika budynku z Ciężkowic, gdzie można kupić wyroby cukiernicze oraz piekarskie

  • urząd pocztowy z okresu późnej monarchii austro-węgierskiej – urządzony w budynku-rekonstrukcji z Lipnicy Murowanej

  • sklep kolonialny – kopia budynku z Zakliczyna, w którym można kupić produkty spożywcze

  • magiel i fryzjer – rekonstrukcja mieszczańskiego domu z Zakliczyna

  • posterunek żandarmerii – rekonstrukcja budynku z Zakliczyna; używany przez służby ochrony

  • studnia miejska

  • kapliczka św. Jana Nepomucena – kopia czchowskiej kapliczki

Sektor Kolonistów Józefińskich

Ten sektor Sądeckiego Parku Etnograficznego prezentuje kulturę kolonistów józefińskich zwanych Niemcami Galicyjskimi (kolonizacja józefińska). W latach 1781–1786 zostali sprowadzeni do Galicji przez cesarza Józefa II.

Niemieccy osadnicy przybyli z krajów w środkowych Niemczech, głównie z Palatynatu, Hesji i Nassau (obecnie są to tereny dwóch krajów związkowych RFN-u; Hesji oraz Nadrenii-Palatynatu, których głównymi miastami są Frankfurt nad Menem i Moguncja). Zostali oni sprowadzeni do Galicji w latach 1781–1786, przez cesarza Austrii Józefa II, na mocy jego specjalnego rozporządzenia. Emigrowali w poszukiwaniu lepszego życia, zachęceni perspektywą otrzymania ziemi oraz dotacją finansową, której udzielano  ochotnikom ze skarbu cesarskiego. Osady położono w okolicach Nowego Sącza na terenach konfiskowanych dóbr królewskich i klasztornych, głównie pośród Lachów Sądeckich – rdzennie polskiej grupy etnograficznej. Kolejne pokolenia kolonistów w znacznym stopniu uległy polonizacji. Ci, którzy uważali się nadal za Niemców, zostali w 1944 roku zmuszeni przez władze hitlerowskie do emigracji na zachód i znaleźli się poza nową granicą na Odrze i Nysie. Po nich pozostały, podobnie jak po wysiedlonych później Łemkach, nietypowa architektura budynków oraz ich układów, kształtowanych odmiennie niż w sąsiednich wsiach polskich.

Sektor Kolonistów Józefińskich zlokalizowany jest na terenie osiedla Piątkowa w Nowym Sączu, wzdłuż drogi łączącej starą część Sądeckiego Parku Etnograficznego z Miasteczkiem Galicyjskim. Sektor ten składa się z rekonstrukcji trzech murowanych zagród z Gołkowic Dolnych, z przełomu XVIII i XIX wieku. Zagroda posiada podwórze, zamknięte z dwóch stron budynkiem mieszkalnym i spichlerzem, a od strony drogi wysokim murem z charakterystyczną bramą wjazdową i furtką wejściową.

Na końcu ekspozycji dotyczącej kolonistów józefińskich usytuowano oryginalny kościół ewangelicki z 1809 roku. Pierwotnie znajdował się w Stadłach, następnie po II wojnie światowej został przeniesiony do Świniarska, a po pożarze w 2003 przeniesiono go do Sądeckiego Parku Etnograficznego, gdzie będzie pełnił funkcję sakralną jako zbór ewangelicki.

Park Dolny w Szczawnicy

Park w centrum Szczawnicy po północnej stronie ulicy Głównej, u podnóża góry Bryjarki, ograniczony ulicami: Park Dolny i Aleją Parkową, graniczący z dzielnicą Szczawnicy Miedziusie.

240px-Szczawnica_-_Park_Dolny_01.jpg

Park został utworzony w latach 1861–1868. Jego powstanie związane było z planami zagospodarowania znajdujących się tu źródeł: „Szymona”, „Anieli” i „Heleny”. Józef Szalay wydzierżawił 20 stycznia 1860 roku na okres 50 lat 17,5 morgi gruntu Spółce Zdrojowisk Krajowych, pod warunkiem założenia przez nią Zakładu Kąpielowego. Już w 1860 roku wybudowano szereg drewnianych obiektów, a źródła ujęto w kamienne cembrowiny. Po wygaśnięciu umowy dzierżawy w 1910 roku Dolny Zakład stał się własnością Adama Stadnickiego.

W 1889 roku uruchomiono Zakład Wodoleczniczy dra Kołączkowskiego na Miedziusiu, zwany „Hydropatią”, obecnie willa Maria.

W 2012 roku przeprowadzono renowacje parku


240px-Grota_Zybkiewicza.jpg

240px-ParkDolny-POL,_Szczawnica.jpg

Oczko wodne po renowacji, 2013 rok

Obiekty

Do ważniejszych obiektów na terenie parku należą:

  • Hydropatia”, obecnie willa „Maria”

  • pensjonat „Pod Mickiewiczem”, obecnie „Chemik” (w latach 1964–1995 należący do Krakowskich Zakładów Sodowych, obecnie w rękach prywatnych)

  • zdrój „Wanda”

  • kaplica Matki Bożej Częstochowskiej

  • willa „Szwajcarka Dolna”, powstała w latach 70. XIX wieku

  • willa „Leonówka” z lat 1866–1870

  • Klub Kuracjusza” (później zwany „Zaciszem”, obecnie – restauracja „Alt”)

  • sztuczna grota z 1890 roku sławiąca Mikołaja Zyblikiewicza

  • pensjonat „Marta” z 1876 roku.

  • źródło „Szymon”.

W centralnej części parku znajduje się oczko wodne oraz altana.rturient.

 

Park Górny im. Adama hrabiego Stadnickiego w Szczawnicy 

 Park w północnej części centrum Szczawnicy, po wschodniej stronie ulicy Zdrojowej i placu Józefa Dietla.

Historia

Park został utworzony w 1824 roku przez Jana Kutscherę. Józef Szalay sprowadził do parku rzadkie okazy drzew, np. w 1889 roku posadzono w parku 10 tysięcy sadzonek. W latach 80. XIX wieku utworzono wiele chodników, klombów, skwerów, gajów. Tworzono place do gry w krokieta. W okresie międzywojennym Adam Stadnicki poszerzył park o dodatkowe 11 ha, które obsadził modrzewiamii utworzył kort tenisowy.

W 2002 roku park otrzymał imię Adama hrabiego Stadnickiego.

Obiekty

Na terenie parku znajduje się wiele zabytkowych obiektów, wille, pensjonaty, hotele, wiele rzeźb i pomników. Do ważniejszych należą:

  • neogotycka kaplica zdrojowa z lat 1844–1847, nad placem Dietla i tuż obok muszla koncertowa zbudowana w 1950 roku,

  • budynek Inhalatorium, zbudowany w latach 1934–1936

  • sanatorium, obecnie Hotel Modrzewie

  • dom gościnny Malinowa

  • sanatorium Świerki

  • gruntownie przebudowany Dworzec Gościnny z 1884 roku

  • willa Pod Batorym, obecnie stojący w tym miejscu nowy Hotel Batory

  • willa Modrzewie, obecnie stojący w tym miejscu Hotel Modrzewie

  • wille Palma (I i II), wille Szalay (I i II), Alma, Biała i Żółta Sokolica i wiele innych

  • popiersie Józefa Szalaya.

220px-Szczawnica_-_Popiersie_Jozefa_Szalaya.jpg

Popiersie Józefa Szalaya

Muszla muzyczna w Parku Górnym

Muszla muzyczna w Parku Górnym

Współczesne rzeźby, znajdujące się obecnie na terenie parku, są autorstwa Marii Chudoby-Wiśniewskiej, która wykonała je w latach 1960–1963.

Park przecinają, krzyżując się, dwie ulice: ul. Jana Wiktora i ul. Park Górny.


 

Źródło:

Wikipedia 

Zaufali nam

MWSE bsr lasy
LMR MONT razem
solo szkola Walczak

Certyfikaty

  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image

Warto przeczytać...

  • schody w ogrodzie
  • kształtowanie terenu
  • Łonet